پاییز فصل هزار سنت …

در تقویم‌های کهن ایرانی، مانند امروز، هر سال ۱۲ماه و هر ماه ۳۰روز داشت اما چیزی به عنوان هفته وجود نداشت بلکه هرکدام از روزهای ماه یک اسم خاص داشت که بیشترش برگرفته از اسامی ایزدان زرتشتی بود. مانند هرمزد، خور، سروش و رشن. اسامی ماه‌های این تقویم هم برگرفته از اسامی ایزدان زرتشتی بود و بعضی از اسم‌های ماه‌ها و روزها باهم یکی بودند. مثلاً روز ششم از ماه «خرداد» است و نام سومین ماه سال هم «خرداد» است. ایرانیان در این روزها که اسم ماه و سال یکی می‌شد جشن‌هایی برای همان ایزد می‌گرفتند و مراسمی مخصوص برگزار می‌کردند. البته غیر از این جشن‌ها، آن‌ها به مناسبت‌های مختلف جشن می‌گرفتند و آیین‌ها و رسومات خاصی انجام می‌دادند. در ادامه تعدادی از مهم‌ترین جشن‌ها و رسم‌های مربوط به فصل پاییز را معرفی می‌کنیم:

جشن میتراکانا یا مهرگان

جشن میتراکانا یا مهرگان

«مهر» یا «میترا» اسم یکی از مهم‌ترین ایزدان دین زرتشتی است و جشن «مهرگان» در شروع پاییز و برای بزرگداشت این ایزد برگزار می‌شد. این جشن تا دوره هخامنشی در اولین روز پاییز برگزار می‌شد اما از دوره ساسانی به روز شانزدهم مهرماه منتقل شد. ولی اکنون در بعضی مناطق ایران در نیمه بهمن‌ماه برگزار می‌شود. گفته‌می‌شود در دوران هخامنشی شروع سال جدید آغاز پاییز و همزمان با جشن مهرگان بوده. از رسوم برگزاری این جشن می‌توان به پوشیدن لباس ارغوانی و هدیه دادن به یکدیگر نام بُرد. مردم در این روز خوان یا سفره‌ی مهرگانی می‌اندازند و در آن انواع خوراکی‌ها و میوه‌های پاییزی قرار می‌دهند، نانی مخصوص از آرد غلات مختلف می‌پزند، آتش روشن می‌‌کنند و به رقص و پایکوبی می‌پردازند.

آیین قالی‌شویان مشهد اردهال

آیین قالی‌شویان مشهد اردهال

آیین سنتی و مذهبی قالی‌شویی خاوه اردهال و فین کاشان هرسال در دومین جمعه مهرماه (نزدیک به ۱۱مهرماه سالگرد شهادت سلطانعلی ‌بن محمدباقر) برگزار می‌شود. در این مراسم اهالی روستای خاوه اردهال یکی از قالی‌های داخل امامزاده را بر دوش می‌گذارند و  بعد از مراسم نوحه‌خوانی و عزاداری آن را به اهالی فین کاشان می‌دهند. اهالی فین چوب به دست به طور نمادین با قاتلان امامزاده به جنگ می‌پردازند. آن‌ها قالی را در چشمه‌ای در همان نزدیکی به نشانه غسل دادن امامزاده می‌شویند و سپس به سمت امامزاده می‌برند. بعضی از پژوهشگران معتقدند این مراسم با آیین مهرگان مرتبط است و بعضی دیگر می‌گویند با «آیین تیرگان» و مراسم طلب باران در ارتباط است.

جشن تیر روزی

جشن تیر روزی

این جشن در تاریخ ۱۳مهرماه و در «تیرروز» برای گرامیداشت ستاره باران‌آور «تیشتر» یا ایزد «تیشتر» برگزار می‌شود. در بسیاری از منابع زمان برگزاری این جشن روز ۱۳تیرماه است و در بیشتر مناطق کشور در همین تاریخ برگزار می‌شود اما در بعضی مناطق ۱۳مهرماه برگزار می‌شود. از آیین‌های این جشن «آب پاشی»، «فال کوزه» و «دستبند تیر و باد» است.

جشن رام‌روزی

جشنی بوده که در تاریخ ۲۱مهر و به مناسبت پیروزی فریدون و کاوه آهنگر بر ضحاک برگزار می‌شده اما امروزه برگزار نمی‌شود.

جشن آبانگان

جشن آبانگان

جشنی برای بزرگداشت ایزدبانوی «آناهید» ایزد آب‌های روان، در روز ۱۰آبان (آبان‌روز) برگزار می‌شود. در این روز زرتشتیان به آتشکده رفته و پس از ان برای بزرگداشت آناهید به کنار چشمه یا قنات رفته و اوستا می‌خوانند و از اهورامزدا درخواست فراوانی آب و نگهداری از آن را می‌کنند و پس از ان به شادی می‌پردازند.

جشن آذرگان

جشن آذرگان

این جشن به بهانه تلاقی آذرروز و آذرماه، در ۹ آذر و برای بزرگداشت «ایزد آتر، آتش یا آذر» برگزار می‌شود. در این روز، در خانه‌ها و بام‌ها آتش روشن می‌کنند و به شادمانی می‌پردازند. بعد به آتشکده رفته و به مناسبت آغاز سرما، هر کدام شعله‌ای از آتشِ همیشه‌فروزانِ آتشکده گرفته و به خانه می‌آورند و نمی‌گذارند تا آخر زمستان خاموش شود.

جشن یلدا

جشن یلدا

آخرین جشن ایرانیان در پاییز، که در آخرین شب آذر ماه و به مناسبت پایان طولانی‌ترین شب سال برگزار می‌شود. درمیان جشن‌های باستانی فصل پاییز، تنها جشنی که هنوز هم در سراسر ایران و توسط همه قشرها برگزار می‌شود همین جشن است. هر منطقه آیین‌های بخصوص خود را دارد اما رایج‌ترینِ آن‌ها جمع شدن اعضای خانواده، خواندن اشعار حافظ و پذیرایی با آجیل و شیرینی و میوه‌هایی مثل انار و هندوانه است. اسم دیگر این جشن «چِلّه» است.

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *