رستم کیست؟

رستم کیست

رستم بزرگ‌ترین قهرمان حماسی شاهنامه فردوسی است که همه‌ی ما اسم او را بسیار شنیده‌ایم. شاهنامه مهم‌ترین کتابِ حماسی ایران است که ابوالقاسم فردوسی در قرن ۴ هجری قمری آن را سروده‌است و بخش بزرگی از آن داستان‌های مربوط به زندگی رستم است؛ از جمله هفت‌خوان رستم، رستم و سهراب، رستم و اسفندیار، رستم و شغاد. او همچنین در داستان‌های مهم دیگری مثل داستان سیاوش و داستان بیژن و منیژه  هم نقش مهمی دارد. رستم فرزند زال و رودابه، پهلوانی از سرزمین زابلستان یا سیستان است. فردوسی در شاهنامه می‌گوید رستم حدود ۶۰۰ سال زندگی کرده و پادشاهی افراد زیادی مثل منوچهر، کیقباد، کیکاووس، کیخسرو، لهراسب، گشتاسب و بهمن را می‌بیند و در زمان حکومت هرکدام از آن‌ها بارها به جنگ دشمنان مختلف و مخصوصاً تورانیان می‌رود و از ایران دفاع می‌کند. در نهایت برادرش «شغاد» او را فریب می‌دهد و می‌کُشد.
اما در واقعیت «رستم» چه‌کسی است؟ خیلی از دانشمندان می‌گویند رستم فردی افسانه‌ای و تخیلی بوده و فردوسی او را به‌وجود آورده تا داستان‌هایش را جذّاب‌تر کند و بیشتر حماسی و پهلوانی بشوند. اما بعضی دانشمندان دیگر می‌گویند رستم یک انسان واقعی بوده که با گذشت زمان به پهلوانی حماسی تبدیل شده. در بخشی از شاهنامه آمده که :‌

«…که رستم یلی بود در سیستان // منش کرده‌ام رستم داستان»

و با استناد به این بیت می‌گویند رستم وجود داشته اما خیلی از پژوهشگران معتقدند این بیت را فردوسی نسروده و بعداً به شاهنامه اضافه شده.

اما این رستم واقعی چه‌کسی بوده؟ ما می‌دانیم که اسم رستم در اوستا(کتاب مقدس زردشتیان) نیامده‌است درحالیکه اسم تعداد زیادی از شخصیت‌های شاهنامه مثل جمشید و فریدون و گرشاسب و گشتاسب در اوستا آمده اما چون رستم دین زردشتی را که اسفندیار به اون پیشنهاد داد، قبول نکرده بود اسمش نیامده. با این وجود در دوره ساسانیان از او به عنوان یک پهلوان بزرگ اسم می‌بردند و داستان‌هایش را تعریف می‌کردند. در کتاب‌های دوره اسلامی(قبل از فردوسی) هم به دلاوری‌های او اشاره شده. باتوجه به این موارد، احتمالاً رستم یک پهلوان ایرانی از مردم سیستان، در دوره اشکانیان بوده که در آن موقع قدرتی از طرف شاه اشکانی به او داده‌شده‌بود تا به مردم سرزمین سیستان حکومت کند. از طرفی هم جنگ‌های بین اشکانیان و سکاها(که ممکن است همان تورانیان باشند) و دلاوری‌های رستم در این جنگ‌‌ها باعث به‌یادماندن خاطره‌ی او به عنوان یک قهرمان ملی شد.

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *