برف ، زیبایی و آیین‌های مربوط به آن

یک منظره برفی زیبا

اولین برف زمستانی امسال را دیدیم. تا به حال با خود فکر کرده‌اید که گذشتگانِ ما در مورد این پدیده‌ی زیبای آسمانی چه تصوری داشتند؟

اولین برف زمستانی

واژه‌‌ی «برف» در دوران پیش از اسلام، در زبان فارسی باستان* «وَفره vafra» و در زبان پهلوی* «وَفر vafr» گفته می‌شد که از ریشه‌ی «وَپ vap» به معنای انباشتن گرفته شده‌بود. در زبان کردی بِرف، در گویش گیلکی بَرف و در لهجه‌ی نطنزی وَرف تلفظ می‌شود.

نقاشی یک روز برفی

در فرهنگ ایران باستان برف مثل باران و باد از آفریده‌های خداوند است و ایزد موکّل بر آن یکی از اسب‌های گردونه‌ی «آناهید»* است.  در ادبیات جهان، برف به عنوان نماد برای دو موضوع به‌کار می‌رود. نخست نماد پاکی که به‌دلیل رنگ سفید و درخشان برف بکار می‌رود؛ مانند داستان سفیدبرفی. و دیگری به‌عنوان نماد ظلمت و تاریکی به علت سرمایی که به همراه دارد؛ مانند داستان نارنیا. در ادبیات ایران پیش از اسلام نیز همین دو جنبه را می‌بینیم اما مورد دوم بیشتر کاربرد داشته. تا جایی که جهنم در دین زرتشتی، جایی بسیار سرد و پر از برف است! هم‌چنین یکی از خوان‌هایی که اسفندیار در شاهنامه باید از آن‌ها عبور کند، گذر از برف است. اما در ادبیات ایران پس از ورود اسلام به ایران، این موضوع تغییر می‌کند و برف و سرما در فرهنگ مردم بیشتر جنبه مثبت پیدا می‌کند. زیرا دین اسلام در سرزمینی بسیار گرم متولد شده‌بود و سرما و برف برای آن نواحی یک هدیه الهی محسوب می‌شد. امروزه استفاده از واژه‌ی «برف» را ترکیبات گوناگونی از اسم مکان‌ها گرفته تا اشیاء می‌بینیم؛ از جمله برفاب، برف‌خیز، بادبرف، برف‌روب، چاه برف، آدم‌برفی و…

آیین‌هایی در بعضی مناطق ایران مرتبط با بارش برف وجود دارد

آیین‌هایی در بعضی مناطق ایران مرتبط با بارش برف در قرن‌های متمادی شکل گرفته‌است. «آیین برف‌چال» حدود ۶قرن است که هر ساله در روستای «اسک» از توابع شهرستان آمل در استان مازندران برگزار می‌شود. به این صورت که در یکی از روزهای بعد از زمستان که بارش برف متوقف شده، مردانِ روستا به محلی که برف یخ‌زده وجود دارد می‌روند، یخ‌ها را شکسته و آن را داخل چاهی که در همان نزدیکی وجود دارد می‌ریزند تا پر شود و به این صورت آب را برای خود ذخیره می‌کنند. از نکات جالب این مراسم، بدشگون بودن و ممنوعیت حضور زنان است.

برف بازی کودکانه

«جشن برفی» نیز آیینی‌ست که به مناسبت نخستین برف سال در بخش‌هایی از آسیای میانه، محلات، خمین و مناطق دیگری در ایران برگزار می‌شود. این مراسم در آسیای میانه همراه با نمایش‌ها و بازی‌های گروهی و سیاه کردن سر و صورت کسی برگزار می‌شود. پختن آش دسته‌جمعی و اشتراکی در صحرا از ویژگی‌های این جشن است.

در سالهای اخیر نیز شرایط آب و هوایی ایران بسیار تغییر کرده و بیشتر نواحی کشور ممکن‌ است در طول سال بارش برف کمی را تجربه کنند. به‌همین دلیل مردم کشورمان با بارش اولین برف زمستانی به پارک‌ها مناطق تفریحی شهرها و روستاهایشان رفته به برف‌بازی، پرتاب گلوله‌های برفی به طرف یکدیگر و ساخت آدم برفی می‌پردازند و این‌گونه شادی خود را نشان می‌دهند.

 

 

 

توضیحات:

فارسی باستان: زبان رایج در دوره حکومت هخامنشیان. این زبان را با خط میخی بر روی لوحه هایی از گِل و سنگ و فلز حک می‌کردند.

پهلوی: زبان رایج در دوره حکومت اشکانیان و ساسانیان که با خط پهلوی نوشته می‌شد و تا قرن‌ها پس از ورود اسلام به ایران هم کاربرد داشت و کتابهای بسیاری از این خط و زبان بجای مانده است.

آناهید: آناهید، آناهیتا یا ناهید نام ایزدبانوی آب‌ها و باران در دین زرتشتی است. این ایزد سوار بر گردونه‌ای با چهار اسب در آسمان گردش می‌کند و هریک از این ۴اسب موکل بر یکی از پدیده‌های برف، باران، باد و ابر اند.

 

 

 

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *