مشاهیر افغانستان

افغانستان کشوری‌ست که اگر بخواهیم به تاریخ استقلالش نگاه کنیم (۱۲۹۸خورشیدی) شاید بسیار جدید به‌نظر بیاید اما این سرزمین از گذشته‌های دور محل تولد و رشد بسیاری از بزرگان جهان بوده. بزرگانی که آوازه‌ی آن‌ها در سراسر جهان شرق و غرب می‌پیچیده و هم‌اکنون نیز مردم جهان آن‌ها را می‌شناسند. البته از آن‌جایی که تا اندکی پیش از استقلال، افغانستان بخشی از سرزمین سیاسی و فرهنگی ایران به‌شمار می‌آمد، مشاهیری که در آن خاک زیسته‌اند اکثراً از زُمره‌ی مشاهیر ایران به‌حساب می‌آیند و به همین دلیل تفکیک آن‌ها کار سختی است و از آن‌جایی که ایران و افغانستان گذشته‌ی فرهنگی مشترکی داشته و امروزه نیز فرهنگ‌هایی نزدیک به هم دارند، نیازی به این تفکیک هم نیست.
از جمله مشاهیر و بزرگانی که در طول تاریخ خاک افغانستان امروزی پرورش یافته‌اند و آثار ارزشمند بسیاری از آنان برجای مانده می‌توان به شاعران و فیلسوفان بزرگی مثل رابعه بنت کعب، سنایی غزنوی، خواجه عبدالله انصاری، ناصرخسرو قبادیانی، سیف فرغانی و عنصری بلخی اشاره کرد. همچنین دانشمندان، هنرمندان و مورخانی مثل امیر علیشیر نوایی، کمال الدین بهزاد، ابومعشر بلخی، ابوعبید جوزجانی و ابومنصور موفق هروی نیز در این خطه پا به جهان گذاشتند و خدمات زیادی به جامعه بشری کردند.

گذشته از همه‌ی مشاهیر نام برده شده، در تاریخ افغانستان امروزی بزرگانی بوده اند یا هستند که نه تنها سرنوشت جامعه افغانستان بلکه سرنوشت جامعه بشری را تغییر دادند که در ادامه به معرفی چند تن از آنان می‌پردازیم:

دکتر نجیب‌الله

۱-دکتر نجیب‌الله

محمد نجیب‌الله احمدزی معروف به دکتر نجیب‌الله هفتمین و آخرین رییس جمهور «جمهوری دموکراتیک افغانستان» بود. دکتر نجیب‌الله از قوم پشتون بود و در کابل به‌دنیا آمده بود. درجه دکترای خود را نیز در پزشکی از دانشگاه کابل دریافت کرده بود. او در ابتدا یکی از اعضای «حزب دموکراتیک خلق افغانستان» بود و مدتی نیز رییس «خدمات امنیت دولتی» بود تا این‌که در سال ۱۳۶۴خورشیدی به عنوان رییس جمهور افغانستان انتخاب شد. او در مدت ریاست جمهوری‌اش اصلاحاتی در قانون اساسی کشور انجام داد و با توجه به درگیری‌هایی که بین گروه‌های مجاهدین افغانستان (گروه‌های مختلف مخالف با حکومت دموکراتیک افغانستان که در مناطق مختلف کشور می‌جنگیدند و توسط سران مختلف اداره می‌شدند.) در مناطق مختلف وجود داشت، در نهایت در سال ۱۳۷۱خورشیدی تصمیم گرفت قدرت را به مجاهدین واگذار کرده و از کشور خارج شود اما مخالفانش اجازه ندادند. سپس او به دفتر سازمان ملل در کابل پناهنده شد و به مدت ۵سال آن‌جا ماند. پس از انتقال قدرت، همانطور که دکتر نجیب‌الله پیش‌بینی کرده بود جنگ‌های خونینی بین مجاهدین اتفاق افتاد که تا سال‌ها ادامه داشت. از سال ۱۳۷۵ نیز با ورود طالبان به افغانستان جنگ‌ها و درگیری‌ها در سراسر افغانستان شکل دیگری به خود گرفت. اما یکی از مهم‌ترین کارهای طالبان در بدو ورود به کابل، دستگیری دکتر نجیب‌الله و برادرش و اعدام آن‌ها در ملا عام بود. پس از این واقعه دکتر نجیب‌الله به یکی از قهرمان‌های تاریخ افغانستان تبدیل شد.

احمد شاه مسعود

۲-احمد شاه مسعود

احمدشاه مسعود معروف به «شیر دره‌ی پنجشیر» در ولایت پنجشیر افغانستان متولد شد. او فرزند سرهنگ دوست محمدخان از افسران ارتش بود. احمدشاه پس از اتمام دوره دبیرستان به دانشگاه پلی‌تکنیک کابل وارد شد و عضو «حزب نهضت اسلامی افغانستان» شد. در سال ۱۳۵۴ رهبری قیام پنجشیر را بر عهده اما شکست خورد و به پاکستان گریخت. او در پاکستان عملاً به عضویت گروه‌های مبارز علیه حکومت افغانستان در آمد و در جنگ‌های مختلفی در منطقه پنجشیر افغانستان علیه نیروهای ارتش سرخ شوروی جنگید و تا سال ۱۳۶۴ در این منطقه مقاومت کرد و شکست نخورد. پس از خروج نیروهای شوروی، احمدشاه مسعود به همراه بقیه مجاهدین به کابل وارد شد و دکتر نجیب‌الله پیشنهاد انتقال قدرت به مجاهدین را به او داد اما احمدشاه مسعود گفت که همه‌ی سران مجاهدین باید در جریان قرار بگیرند.

پس از انتقال قدرت، مجاهدین وارد جنگ‌های داخلی شدند و پس از ورود طالبان به افغانستان، مسعود به جنگ با طالبان پرداخت اما در نهایت در شهریورماه سال ۱۳۸۰خورشیدی توسط دو تروریست که خود را خبرنگار معرفی کرده‌بودند و احتمالاً وابسته به گروه القاعده بودند، ترور و شهید شد. پس از تشکیل حکومت جمهوری اسلامی، روز مرگ مسعود در افغانستان «روز شهید» و تعطیل رسمی اعلام شد. احمدشاه مسعود در کنار دکتر نجیب‌الله یکی از قهرمانان ملی افغانستان است.

خالد حسینی

۳-خالد حسینی

سومین فرد از مشاهیر معاصر افغانستان، نویسنده‌ای به نام خالد حسینی است که در کابل متولد شده و هم‌اکنون در آمریکا زندگی می‌کند. پدر او دیپلمات بود و برای مأموریت کاری به پاریس رفته‌بودند که کودتای کمونیستی رخ داد و از کار اخراج شد. سپس به همراه خانواده‌اش به آمریکا پناهنده شدند و خالد در آن‌جا بزرگ شد و تحصیلاتش را در رشته پزشکی ادامه داد. او اولین رُمان خود را با عنوان «بادبادک باز» در ۱۳۸۲خورشیدی منتشر کرد که ماجرای زندگی پسری به نام امیر در افغانستان در خلال جنگ‌های طالبان و مجاهدین و سپس مهاجرتش به آمریکا بود. این کتاب جوایز بسیاری گرفت و به ۴۸زبان دنیا ترجمه شد. رُمان بعدی این نویسنده افغان با نام «هزار خورشید تابان» منشتر شد که شرح وضعیت اسف‌بار زنان در افغانستان بود. سومین اثر او نیز «ندای کوهستان» نام دارد و به تازگی منتشر شده. او در کتاب‌هایش با نگاهی انتقادی به وضعیت زندگی مردم در افغانستان و جنگ‌های قدرت‌طلبانه سران کشورها می‌پردازد و اوضاع این روزهای افغانستان را به خوبی به تصویر می‌کشد.

 

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *