اهمیت مدل ها در آموزش رسم فنی و نقشه کشی صنعتی

آیا میدونستین هر عملی، هر تولیدی یا ابداعی که انجام میشه از فکر کردن و تجسم یک رویا پدید اومده؟؟ آره درست خوندین! هر موضوعی در ذهنمون از فکر کردن به یک رویا شروع میشه! قدرت تجسم در همه افراد وجود داره اما در بعضی قوی تر و در بعضی ضعیف تره. قدرت تجسم و توانایی دیدن اشیا و پدیده ها قبل از تولیدشون، بهمون این توانایی رو میدن که رویاهامون رو عینی کنیم و سرانجام تولیدشون کنیم. اما اگه قدرت تجسم خوبی ندارین ناامید نشین چون قدرت تجسم اکتسابی هست و با تمرین و تکرار هدفمند میشه تقویتش کرد.

اهمیت مدل ها در آموزش رسم فنی و نقشه کشی صنعتی

در آموزش، مخصوصا آموزش های فنی و حرفه ای و مهارتی یکی از بهترین روش های افزایش و تقویت قدرت تجسم، درس “رسم فنی و نقشه کشی صنعتی” هست. چون در این درس از مدل و ماکت “واقعی” استفاده میشه و این به تجسم هنرجویان خیلی کمک میکنه. مدل ها هم به ایجاد و تقویت قدرت تجسم و هم به درک اجزا و ساز و کار مجموعه ها برای ساخت و تولید اونها کمک میکنن.

استفاده هدفمند از مدل ها در همه رشته های فنی و مهندسی (به خصوص رشته مهندسی مکانیک) موجب فرایندها و عملکردهای زیر میشه.

استفاده هدفمند از مدل ها در همه رشته های فنی و مهندسی (به خصوص رشته مهندسی مکانیک)

این موارد نشون میده که مدل ها در تمام صنعت از ایده تا تولید و بعد از آن تعمیر و نگهداری و بهینه سازی موثرند. در واقع تجسم بهترین و بیشترین شانس رو برای رسیدن به آنچه که میخوایم برامون فراهم میکنه و یکی از درس هایی که قدرت تجسم رو در هنرجویان رشته های فنی و حرفه ای و مهارتی زیاد میکنه، درس “رسم فنی و نقشه کشی” هست. از جمله سرفصل های این درس ترسیم تصویر از روی مدل یا قطعات صنعتی هستش که بهمون کمک میکنه تا قدرت تجسم مان رو افزایش بدیم. برای آموزش این درس استفاده از انواع مدل یا قطعات صنعتی در حین “تدریس و یادگیری” در تمام سطوح و دوره ها شامل هنرستان، دانشگاه، تکنسین های فنی، تولید کنندگان بخش صنعت و … خیلی موثر واقع میشه. در مراحل آموزش و یادگیری رسم فنی و نقشه کشی صنعتی، مربیان با تجربه از رسانه ها، خصوصا مدل ها و قطعات صنعتی به خوبی استفاده میکنن.

اگرچه رسانه های آموزشی مثل تخته سیاه، پوستر، عکس کتاب، نقشه، برنامه پاورپوینت، برگه های آموزشی و کاتالوگ در کارایی تدریس و یادگیری موثرند، اما در آموزش های فنی و حرفه ای و مهارتی به خصوص رشته های فنی که درس “رسم فنی و نقشه کشی صنعتی” در آن ها آموزش داده میشه، استفاده از مدل های واقعی یا شبه واقعی کارایی بیشتری دارن. مدل ها خلاقیت هنرجویان در طراحی رو زیاد میکنن و حتی باعث میشن که قطعات و محصولات جدیدتری رو هم (در رشته خودشون) خلق کنن.

استفاده از تصویر مدل ها

بعضی از مربیان که امکانات و شرایط ساخت مدل و یا استفاده از اونها رو ندارن میتونن از تصویر و عکس مدل ها استفاده کنن که در پوسترهای صنعتی، کتاب های کمک درسی و کمک آموزشی، کاتالوگ های صنعتی، نرم افزارها و اینترنت وجود داره. به کمک تصویرها و مدل ها به خوبی میشه نکات پیجیده درسی رو تشریح و آموزش داد.

اشیا و مجموعه های “واقعی”

تصویرهای زیر مجموعه هایی واقعی رو نشان میدن. از فراگیران خواستیم که نمونه واقعی رو به صورت تفکیک شده ارائه بدن و تمام نقشه های اون رو در حالت های مختلف و مرسوم برای ساخت این قطعات تهیه کنند. این فرایند هم باعث آشنایی آن ها با این قطعات و کسب تجربه نو میشه و هم به پرورش خلاقیت و درک فراگیرندگان در مورد ساز و کار و عملکرد مجموعه کمک میکنه.

تاثیر مدل ها و اشیای واقعی در آموزش و یادگیری

دیدن اشیای واقعی از نزدیک، لمس کردن، نمایش دادن، سوار کردن، پیاده کردن و بحث کردن در مورد آن ها بهترین روش آموزش و یادگیری هست. آموزش با استفاده از اشیای واقعی به خصوص برای رشته های فنی و مهارتی ضروریه. مثلا برای آموزش ترسیم نقشه ی یک چرخ دندانه، استفاده همراه با تمام اطلاعات دیداری (اعم از نقشه، قطعه، تصویر از نمونه های مشابه داخل کاتالوگ ها و …) در مورد این نوع چرخ دندانه میتونه مفید باشه و هنرجویان از این طریق میتونن علاوه بر به دست آوردن اطلاعات لازم، در مورد مطالب درسی شان نتیجه گیری کنن.

تهیه اشیای واقعی

تهیه اشیای واقعی

اگه شی واقعی در دسترس باشه و اندازه اش هم خیلی بزرگ یا خیلی کوچک نباشه و جزئیاتش نامعلوم نباشه میشه ازش برای آموزش استفاده کرد. خیلی از قطعات اطرافمون که به صورت مجموعه نیستن و تک قطعه ای هستن مثل یک تیغه ی چرخ گوشت، پیچ، و … به راحتی میشه در آموزش استفاده کرد. بنابراین لازم نیس که شی نو باشه. در واقع اکثر اوقات یک قطعه یا دستگاه (مجموعه) فرسوده به اندازه یک قطعه نو و یا حتی بیشتر ارزشمند هستش. چون ارزان تر هم هست. کافیست از هنرجویان بخوایم قطعات غیرقابل استفاده ی اطرافشون رو با هماهنگی و مشارکت خانواده در اختیار مرکز آموزشی (هنرستان/ دانشگاه) قرار بدن. مربی محترم میتونه در کلاس درس یا در اتاق یا کمد خودش اون ها رو مطابق سرفصل و موضوع درسی کدبندی و آرشیو کنه و در فرصت مناسب و لازم از اون ها برای آموزش استفاده کنه. البته برخی از این قطعات و اجزا هم دیگه به درد کار نمیخورن مثل قطعات فرسوده، مستهلک و تغییر شکل یافته.

تهیه یا ساخت مدل قطعات صنعتی

تهیه یا ساخت مدل بعضی از قطعات صنعتی به دلایل مختلفی امکانپذیر نیست. هر مربی میتونه از هنرجویان بخواد که دستگاه های صنعتی که در خونه هاشون خراب شدن و غیر قابل استفاده هستن رو به کلاس درس بیارن و به کمک هم قطعاتش رو باز کنن. این باعث میشه که بچه ها با شکل های متنوع و بسیار جذاب قطعات صنعتی اون وسیله آشنا بشن و همچنین نقشه اون ها رو تهیه کنن. با این کار مربی میتونه موزه کوچکی از قطعات صنعتی واقعی (شی واقعی) رو در کلاس درس درست کنه.

با دو روش زیر هم میشه بعضی از قطعات مجموعه ها رو تهیه کرد:

تهیه یا ساخت مدل قطعات صنعتی

ساخت موزه در کلاس درس (به کمک مدل ها)

اگه مراکز آموزشی ما با واحدهای صنعتی و تولیدی روابط خوبی داشته باشن به راحتی میتونن قطعات فرسوده کارخانه ها و مراکز تولیدی رو که در بخش کنترل کیفی مورد تایید قرار نمیگیرن و یا به عنوان مواد زاید و بی مصرف دور ریخته میشن به کلاس درس بیارن. به این ترتیب هر مرکز آموزشی میتونه یک موزه ی صنعتی کوچک داشته باشه. جالب اینکه حتی بعضی از این قطعات ممکنه شرح حال و تاریخچه ای هم به همراه داشته باشن که مثلا چرا سالم نیستن! از دست ساخته های هنرجویان و استادکاران هم میشه استفاده کرد.

مدل ها

خصوصیات کلی و عمومی اشیای واقعی در مدل ها خلاصه میشن. بعضی از مدل ها به خاطر صرفه جویی در هزینه و فضا کوچکتر از اشیای واقعی هستن. برعکس بعضی از مدل ها ممکنه خیلی بزرگتر باشن تا کار مطالعه و آموزش رو راحت تر کنن. مربیان و استادان با استفاده از مدل های آموزشی واقعی میتونن فرایند یاددهی-یادگیری رو سریعتر و راحت تر کنن. استفاده از حس لامسه و دیدن مستقیم مدل، به بچه ها کمک میکنه تا بیشترین اطلاعات رو در کمترین زمان کسب کنن که رسانه های دیگه کمتر این ویژگی ها و مزایا رو دارن.

مدل های آموزش (غیرواقعی)

وقتی که امکان تهیه “نمونه واقعی” وجود نداره، میشه بر اساس توانمندی و علاقه هنرجویان و با دادن دستور کار و نکات ایمنی، نمونه هایی رو برای ساخت بهشون سفارش داد. البته مدرس هم میتونه به یکی از روش هایی که در طرح زیر آوردیم این نمونه ها رو بسازه.

مدل های آموزش (غیرواقعی)

مدل های آموزشی شبه واقعی

الف- مدل های پیش ساخته (لگو)

در کنار مدل هایی که قبلا گفتیم، مدل های تجاری پیش ساخته ای هم وجود دارن که از جنس پلاستیکن و امکان تهیه هر نوع مدلی رو در وضعیت های مختلف برای هنرجویان و مربیان فراهم میکنه. همچنین خلاقیت و تجسم فضایی افراد رو در تجزیه و تحلیل سطوح تشکیل دهنده اجسام تقویت میکنه. مدل هایی که به صورت تجاری برای استفاده در فرایند تدریس تهیه میشن معمولا دفترچه راهنما دارن. این بسته ها راهنمای لازم برای مدرسان و هنرجویان، اطلاعات و پیشنهادات برای کار تحقیق و بررسی هنرجویان، مواد لازم برای ارزشیابی و اطلاعات عملی برای مدرسان رو ارائه میدن. با ترکیب محتویات این بسته ها (مجموعه ها) میشه قطعاتی با شکل های پیچیده هم طراحی و نمونه سازی کرد که این فرایند به یادگیری تهیه و ترسیم تصویر از روی مدل- به خصوص در زمینه ی مهندسی معکوس- کمک میکنه.

ب- مدل های نهایی و آماده

مدل هایی از جنس مواد مصنوعی (مشابه واقعی قطعات صنعتی) هستن که به همراه نقشه های اجرایی آن ها تولید میشن. برخی از این مدل های در قالب مجموعه از قبل توسط کارخانجات سازنده روی هم سوار شدن و به شکل نهایی درآمدن.

مدل های پیش ساخته (واقعی)

بعضی از موسسات برای راحتی در آموزش، مدل ها و ماکت هایی به صورت “کیت” (Kit) و دقیقا مشابه شیئی واقعی با همان جنس و توانایی تولید میکنن که بعضی از اون ها هم ممکنه به اندازه نمونه های واقعی صنعتی خود قطعه یا مجموعه باشن.

مدل های آموزشی واقعی (شی واقعی)

الف- قطعات تک واقعی

یکی از هدف های درس “رسم فنی و نقشه کشی صنعتی” آماده کردن هنرجو برای طراحی و نقشه کشی محصولات صنعتی واقعیست. آموزش با شی یا مدل واقعی و حس کردن وزن، بافت سطح و … هنرجو رو در موقعیت یادگیری واقعی قرار میده. این فرایند جسارت فنی هنرجو رو در برخورد با موضوع و حل مسئله زیاد میکنه، و همچنین باعث میشه اون از خلاقیت برای بهینه سازی و طراحی و نقشه کشی محصولات جدیدتر استفاده کنه. بنابراین جایگاه شی (مدل) واقعی بسیار ارزشمندتر از بقیه ی رسانه ها در آموزش درسی رسم فنی و تقویت تجسم هنرجویان هست.

قطعات تک واقعی

ب- مجموعه های واقعی

همه ویژگی های نمونه “قطعات تک واقعی” ، برای “مجموعه های واقعی” هم درسته اما با این فرق که هنرجویان در مجموعه ها با طرز کار مجموعه و ساز و کار و عملکرد یک دستگاه آشنا میشن و سطح اطلاعات اونها از نظر یادگیری به مرحله ترکیب و کاربست میرسه.

مجموعه های واقعی

جمع بندی

هرچند رسانه های آموزشی در کارایی تدریس و یادگیری هنرجو موثرن اما در آموزش های فنی و حرفه ای و مهارتی استفاده از مدل های واقعی یا شبه واقعی اثربخشی بیشتری دارن. استفاده از مدل در کلاس های درس فنی و نقشه کشی و ترکیب اون با آموزش میتونه در یادگیری هنرجویان و حل مشکلات اونها خیلی تاثیرگذار باشه. یکی از دشوارترین وظایف مدرسان، ترتیب دادن تجارب صنعتی مربوط به موضوعات یادگیری برای هنرجویان درس “رسم فنی و نقشه کشی” است. چون کلاس به تنهایی نمیتونه فعالیت های معنادار و اطلاعات مرتبط با صنعت رو دراختیار هنرجو بذاره. مدرسان میتونن با آوردن مدل های واقعی (قطعه صنعتی واقعی)، تجربه های صنعتی رو به درون کلاس درسشون بیارن و به طور غیرمستقیم این تجربیات رو که حاصل سال ها تلاش و موفقیت صنعتگران هست در اختیار هنرجویانشون قرار بدن.

 

 

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *